Motosikletinizin en kritik yürüyen aksamlarından biri olan zincir ve dişli seti, motorun ürettiği gücü doğrudan arka tekerleğe aktaran ana köprüdür. Ne yazık ki pek çok sürücü, zincir bakımını son derece basit bir süreç olarak görür ve genellikle kulaktan dolma bilgilerle hareket eder. Ancak bilinçsizce yapılan küçük bir hata, sadece zincir ve dişli setinizin ömrünü kısaltmakla kalmaz; sürüş esnasında zincirin kopması veya tekerleği kilitlemesi gibi son derece tehlikeli durumlara da yol açabilir. Motosiklet zincir bakiminda yapılan hataları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
Bu yazımızda, motosiklet kullanıcılarının sıklıkla düştüğü, hem ceplerine hem de sürüş güvenliklerine zarar veren motosiklet zincir bakımında yapılan 5 ölümcül hatayı detaylarıyla inceliyoruz.
Motosiklet Zincir Bakiminda Yapilan Hatalar
1. Hata: Benzin, Tiner veya Sert Kimyasallarla Zincir Temizlemek
Zincir üzerinde zamanla biriken katmanlaşmış yağ, toz ve çamur karışımını temizlemek her sürücünün önceliğidir. Ancak bu temizliği yaparken tercih edilen kimyasal malzeme hayati önem taşır. Sanayi ortamında temizlik için sıklıkla kullanılan benzin, tiner, balata spreyi veya güçlü endüstriyel çözücüler, modern O-Ring ve X-Ring zincirlerin en büyük düşmanıdır.
Modern motosiklet zincirlerinin baklaları arasında, fabrikasyon gres yağını içeride tutan ve dışarıdan kir girmesini engelleyen kauçuk (nitril veya silikon) halkalar bulunur. Benzin veya tiner gibi aşındırıcı çözücüler bu hassas kauçuk contaları çok kısa sürede eritir, sertleştirir ve çatlatır. Contası bozulan bir zincirin içindeki koruyucu gres dışarı akar; içeriye su ve toz girer. Sonuç olarak zinciriniz içten içe paslanarak kilitlenir.
Doğru Uygulama: Zincirinizi temizlerken kesinlikle benzin veya tiner kullanmayın. Sadece O-Ring/X-Ring dostu özel zincir temizleme spreyleri veya contalara zarar vermeyen gaz yağı (kerosen) tercih edin.
Motosiklet Zincir Bakiminda Yapilan Hatalar
2. Hata: Yüksek Basınçlı Su (Tazyikli Su) İle Zincir Yıkamak
Motosikletinizi oto yıkamalarda tazyikli suyla yıkatmak son derece pratik gelebilir. Fakat tazyikli su tabancasını doğrudan zincire, tekerlek rulmanlarına ve salıncak bağlantılarına doğrultmak yapılan en büyük ve yaygın hatalardan biridir.
Zincire yüksek basınçla çarpan su, O-Ring ve X-Ring contaların esnek yapısını zorlayarak aradan içeri sızar. İçeri giren basınçlı su, bakla içindeki koruyucu gresi söküp atar ve orada mahsur kalır. Dışarıdan bakıldığında pırıl pırıl ve tertemiz görünen bir zincir, aslında içeriden hızla paslanmaya başlar. Zamanla baklalar esnekliğini kaybeder, kilitlenir ve zincir kopma noktasına gelir.
Doğru Uygulama: Yıkama sırasında zincir bölgesine suyu asla yakından ve tazyikli şekilde tutmayın. Mümkünse zincir bölgesini düşük basınçlı su ve bir fırça yardımıyla elle temizleyin.Ya da uzak mesafeden tazyikli su kullanın.
Motosiklet Zincir Bakiminda Yapilan Hatalar
3. Hata: Zincir Boşluğunu (Slack) Yanlış Ayarlamak
Zincir gerginliği, milimetrik hassasiyet gerektiren teknik bir konudur. Zinciri “hiç sallanmasın, ip gibi dursun” düşüncesiyle aşırı germek veya “nasıl olsa çalışıyor” diyerek çok gevşek bırakmak ciddi mekanik hasarlara yol açar.
- Aşırı Gergin Zincir: Motosiklet esnediğinde (arka süspansiyon kapandığında) zincir üzerindeki yük tavan yapar. Bu durum zincirin hızla uzamasına, dişlilerin aşınmasına ve en tehlikelisi şanzıman çıkış milindeki bilyanın (rulmanın) kırılmasına yol açar. Şanzıman bilyasının kırılması, motor bloğunun yarılmasına kadar giden devasa tamir masrafları doğurur.
- Aşırı Gevşek Zincir: Sürüş esnasında zincirin salıncığa vurarak hasar vermesine, vites geçişlerinde sert vuruntulara ve yüksek hızda zincirin dişliden atarak arka tekerleği kilitlemesine neden olur.
Doğru Uygulama: Zincir boşluğunu her zaman motosikletinizin kullanım kılavuzunda belirtilen ölçülerde (genellikle 2.5 cm – 3.5 cm arası) tutun ve ayarı sürücü ağırlığı/sehpa durumunu dikkate alarak yapın.
Motosiklet Zincir Bakiminda Yapilan Hatalar
4. Hata: Yanlış Yağ Kullanmak ve Yağlama Sonrası Hemen Yola Çıkmak
Zincir yağlama konusunda yapılan en büyük yanılgılardan biri “yağ olsun da ne olursa olsun” mantığıyla hareket etmektir. Motordan çıkan atık motor yağları, gres yağı, sıvı gresler veya pas sökücü spreyler (WD-40 vb.) zincir yağlamak için uygun değildir. WD-40 bir pas sökücüdür; zincirdeki mevcut koruyucu yağı çözer ve kurutur. Atık motor yağları ise yüksek sıcaklığa dayanamaz ve ilk birkaç metrede fırlayıp gider.
Bir diğer kritik hata ise zinciri yağlar yağlamaz gaza basıp yola çıkmaktır. Yağın baklaların arasına iyice tutunabilmesi ve taşıyıcı solventin buharlaşması için zamana ihtiyacı vardır.
Doğru Uygulama: Zinciri yağladıktan sonra yağın bünyeye nüfuz etmesi için en az 20-30 dakika (mümkünse bir gece) motoru yürütmeden bekletin. Aksi takdirde uyguladığınız tüm yağ merkezkaç kuvvetiyle jantınıza, salıncağınıza ve kıyafetlerinize fırlayacak, zinciriniz yine kuru kalacaktır.
Motosiklet Zincir Bakiminda Yapilan Hatalar
5. Hata: Zinciri Düzensiz Yağlamak ve Kurumasına İzin Vermek
Motosiklet zincirleri “akla geldikçe” değil, belirli periyotlarla ve hava koşullarına uygun olarak yağlanmalıdır. Birçok sürücü zincir iyice şıkırdayıp ses çıkarmaya başlayana kadar yağlama yapmaz. Oysa zincirden ses gelmesi, metallerin birbiri üzerinde yağsız çalıştığı ve aşınmanın çoktan başladığı anlamına gelir.
Özellikle yağmurlu havalarda veya çamurlu yollarda yapılan sürüşlerden sonra zincir üzerindeki koruyucu yağ tabakası hızla akıp gider. Kuru kalan O-Ring ve X-Ring contalar yüksek sıcaklık ve sürtünmenin etkisiyle sertleşir ve çatlamaya başlar.
Doğru Uygulama: Zincirinizi standart kullanımda her 300-500 km’de bir, yağmurlu sürüşlerin ve zincir yıkamalarının ise hemen ardından aksatmadan yağlayın.
Daha Doğru Uygulama: Zincirinizi Dr. Chain Oiler ile kesintisiz şekilde yağlayın.
Aşağıdaki aydınlatıcı videoda zincir temizliğinin nasıl yapılması gerektiğini izleyebilirsiniz.(Suyu onun kadar yüksek basınçlı ve yakın mesafeden tutmayın ! )
Sonuç: Kesintisiz Zincir Sağlığı Nasıl Sağlanır?
Özetlemek gerekirse; motosiklet zincir bakımı sadece rastgele sprey sıkmaktan ibaret değildir. Doğru temizleyiciyi seçmek, basınçlı sudan kaçınmak, doğru gerginliği korumak ve en önemlisi zincir contalarının hiçbir zaman kurumasına izin vermemek hayati önem taşır.
Geleneksel sprey yağlarla bu sürekliliği sağlamak; özellikle uzun yolculuklarda, kamplarda veya yoğun şehir içi kullanımında zahmetli bir işe dönüşebilir. Yağlamayı unutmak ya da ertelemek ise doğrudan zincirinizin ömründen çalar.
Tam da bu noktada, zinciri sürüş boyunca sürekli ve mikro dozajlarla taze tutan otomatik zincir yağlama sistemi teknolojileri öne çıkmaktadır. Siz sadece sürüşe odaklanırken zincirinize her an ideal oranda yağ beslemesi yapan bir otomatik zincir yağlama sistemi, contaların kurumasını engeller, insan hatasını ortadan kaldırır, zinciri sürekli temiz tutar ve zincir-dişli setinizin ömrünü 3 kata kadar uzatır.
Motorunuza doğru bakımı yapın, bilinçsiz hatalardan kaçının ve yoldaki özgürlüğünüzün tadını güvenle çıkarın!